Doček Nove godine

Svedoci smo novogodišnje euforije koja po pravilu nastupa, u zavisnosti od vremenskih prilika, deset do petnaest dana pred sam doček nove godine. Zašto su bitni vremenski uslovi? Razlog je više nego prost. U kolektivnoj svesti, vešto skrojenoj od strane marketinških stručnjaka, ljudi Novu godinu vezuju za sneg, Deda Mraza i ukrašenu jelku. Dok se sva ova tri uslova ne ispune, euforija se odlaže, pogotovu onda kada nema snega.

Međutim, zanimljivo je da je Nova godina nekada slavljena u proleće. Što je i logično, jer tada zapravo i priroda kaže da je dosta zime i da se sve ponovo rađa i zeleni. Međutim, slavljenje nove godine u proleće danas se smatra paganskim običajem. Oni koji sebe smatraju hriščanima, slave 1. januar, dan kada se Hristos obrezao.

E sada, problem kod računanja dolaska nove godine je bio ogroman do pre koji vek. U starom Rimu je kalendar menjao svaki novi vladar, pa je Senat morao da ustoliči 1. januar kao početak Nove godine.

Istorija proslavljanja Nove godine nije pouzdano utvrđena, ali se smatra da su Vavilonci to činili još pre 4.000 godina. Rimljani su takođe slavili Novu godinu, ali se njihov kalendar menjao sa svakim novim vladarom sve dok rimski Senat 153. godine pre nove ere nije "ustoličio" 1. januar za početak Nove godine.

U Evropi se 1. januar, dan Hristovog obrezivanja, slavi relativno od skora - od VII veka. a zvanično je to počelo u Francuskoj tek 1563. u Holandiji 1575. u Firenci i Pizi 1749. i u Britaniji 1753.

U Nemačkoj je to bio dan Božića, 25. decembar, sve do XIII veka.

U Veneciji je sve do 1797. godina počinjala sa 1. martom. Isto je bilo i u Rusiji sve do kraja XV veka, kada je ruski car Petar Veliki početak godine premestio na 1. septembar. Tada je prihvaćeno i da se godine broje od početka Nove ere (rođenja Hrista), a ne kao do tada od nastanka Sveta 5508. godine.

Novogodišnje slavlje koje potiče iz Vavilona utrlo je sebi put do stare Grčke, a potom i do Rima. Taj praznik, koji su Rimljani zvali "Saturnalija" (po bogu Saturnu), bio je popularan do krajnih granica. Te noći ljudi su bančili i orgijali u nastupu pijanstva, a proslava bi dostigla svoj vrhunac prinošenjem - ljudskih žrtava - nakon čega bi se konačno sve završilo! Eto šta je doček nove godine!

"Kalendarski dan u koji pada prvi dan Saturnalije pomerao se tokom rimske istorije. On je počinjao negde sredinom decembra i trajao bi sve do prvog januara. Usred tog praznika padao je 25. decembar po rimskom kalendaru kada je sunce dostizalo svoju najnižu tačku..." (E. V. Kaunt, 4000 godina Božića, str. 28). Julije Cezar, jedan od imperatora u paganskom Rimu, konačno je uspostavio prvi januar kao dan novogodišnjeg slavlja tj. praznik koji mi danas znamo kao Nova godina. Godine 46. pre Hrista Cezar prihvata julijanski kalendar i prenosi sve razvratne običaje iz rimske Saturnalije na prvi dan u januaru. Jevrejska Nova godina, zvana Rosh HaShanah, naziva se još i "praznik truba". Počinje prvog dana meseca Tishri, koji pada između 6. septembra i 5. oktobra. Nikada ne pada u nedelju, sredu ili petak, kao ni u vreme punog Meseca. Slavlje traje 48 sati ali samo kao uvod u post i 10-dnevno pokajanje Yom Kippur.

Uroš Nedeljković

Doček Nove godine